Sztywność poznawcza (ang. cognitive rigidity) to ograniczona zdolność do elastycznego przełączania się między sposobami myślenia, regułami lub reakcjami w odpowiedzi na nowe informacje lub zmiany w otoczeniu. Jest związana z funkcjami wykonawczymi, zwłaszcza z elastycznością poznawczą, i może przejawiać się m.in. silnym przywiązaniem do rutyn, trudnością w akceptowaniu zmian, dosłownym rozumieniem komunikatów czy problemami z przyjmowaniem innych perspektyw. Sztywność poznawcza często występuje w kontekście neuroróżnorodności (np. autyzmu, ADHD), ale może też nasilać się pod wpływem stresu lub przeciążenia. Nie jest „uporem dla zasady”, lecz wynika z potrzeby stabilności i przewidywalności oraz z ograniczeń w szybkim przetwarzaniu zmian. W praktyce wsparcie polega na wprowadzaniu zmian stopniowo, zapowiadaniu ich z wyprzedzeniem, oferowaniu alternatyw oraz rozwijaniu umiejętności przełączania się między zadaniami i perspektywami w bezpiecznych warunkach.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Prowadzimy szkolenia dla szkół i firm o neuroróżnorodności i dostępności.