Obciążenie poznawcze – co to jest?

Obciążenie poznawcze (ang. cognitive load) to pojęcie z zakresu psychologii poznawczej i teorii uczenia się, odnoszące się do stopnia wykorzystania ograniczonej pojemności pamięci roboczej podczas wykonywania zadania. Koncepcja została rozwinięta przez Johna Swellera i zakłada, że efektywność przetwarzania informacji zależy od tego, czy wymagania zadania mieszczą się w dostępnych zasobach poznawczych. Wyróżnia się trzy główne typy obciążenia: wewnętrzne (wynikające z trudności samego materiału), zewnętrzne (wynikające ze sposobu jego prezentacji, np. chaos informacyjny) oraz germinalne (związane z budowaniem i automatyzacją wiedzy). Gdy obciążenie jest zbyt wysokie, pojawiają się trudności z koncentracją, zapamiętywaniem i podejmowaniem decyzji np. próbujesz pracować, a ktoś do Ciebie mówi, czujesz, że współpracownik podgrzewa makaron z sosem grzybowym w kuchni, telefon wibruje, skarpetka za bardzo ciśnie, a w tle gra muzyka, mózg może odczuwać przeciążenie poznawcze jako za wysokie, ponieważ musi przetworzyć za wiele bodźców na raz.; gdy jest optymalnie dopasowane – sprzyja uczeniu się i efektywnemu działaniu. W praktyce oznacza to potrzebę upraszczania komunikacji, strukturyzowania informacji i zarządzania liczbą bodźców, szczególnie w środowiskach edukacyjnych i zawodowych.